Arka Ünlüler Nelerdir? Konusu Üzerine Mizahi Bir Bakış
Arka Ünlüler: Türkçenin Gizli Kahramanları
İzmir’de bir kafede arkadaşlarımın arasındayım, her zamanki gibi en çok konuşan ben oluyorum. Herkes gülüp eğlenirken, birden kafama takılan bir şey oluyor: Arka ünlüler! “Bunlar ne ya?” diyorum kendi kendime, ve bir anda herkesin dikkatini çekiyorum.
“Ne oldu, bir şey mi unuttuk?” diyor biri. Diğerleri de başını kaldırıp bana bakıyor, yani aslında ben bile bu kadar ciddiye almayabilirdim ama birden kafama takıldı işte! O sırada “Arka ünlüler nelerdir?” sorusu beynimde yankı yapmaya başlıyor. Neyse ki, kafedeki arkadaşlarımın, bizim gibi mantıklı insanlarla tam tersi bir bakış açısına sahip oldukları için, bana takılmaya başlıyorlar.
“Arka ünlüler! Ne gerek var böyle şeylere düşünmeye?!” diyecekler, ama ben burada daha çok ciddi düşünüyorum, inan bana. O kadar ciddi ki… Başlıyorum anlatmaya.
Arka Ünlüler: Ünlüler ve Arka Taraf
Şimdi, dil bilgisi deyince kafamızın karışması gayet doğal, çünkü hayat zaten yeterince karmaşık. Ama arka ünlüler dedikleri şey, aslında Türkçenin en ilginç ve şaşırtıcı özelliklerinden biri! Arka ünlüler, kulağa biraz karmaşık gelse de, aslında Türkçede seslerin yaptığı bir dans gibi düşünülmeli.
Peki, arka ünlüler nelerdir? İşte onlar:
A
I
O
U
Yani bu sesler, dilin arka kısmında üretilen seslerdir. Şimdi, daha derine inelim ve birkaç örnekle ne demek istediğimi görelim.
Arka Ünlülerin Hakkında Yaptığım İçsel Monologlar
“Arka ünlüler derken ne demek istedim ya?” diye kendime sordum bir an. Şöyle ki, Türkçede kelimeleri söylerken, ağzımızın ve dilimizin hangi bölümlerini kullandığımıza dikkat etmemiz gerek. Bu ünlüler tam olarak, dilin gerisinde, boğazımıza yakın bölgelerde üretiliyor.
Mesela “a” harfi, ağzın ve dilin arka kısmında oluşan bir ses. “O” harfi de öyle. Eğer bunları birkaç dakika içinde çözemediysem, kimseyi suçlayamam! Hatta birkaç dakika sonra kendi kendime şunu düşündüm: “Ya bu konuyu şimdi anlatmasam, bu yazıyı kimse okumaz, öyle mi?”
Düşünsenize, “Arka ünlüler nelerdir?” diye soran biri gelip bana sormuş. “Eee, birader arka ünlüleri anlatmaya geldim işte, sırasıyla gideyim,” demek gerekirdi! Ama hayır, böyle bir derdimiz var mı, yok. Neyse, bir şekilde bu konuya da değinmek şart.
Arka Ünlüler ve Gündelik Hayatımız
Önümüzdeki bir haftada arkadaşımın evinde bir araya geleceğiz. Gecenin sonunda bir tartışmaya dönüşürse, “Arka ünlüler” tartışmasını nasıl sonlandırabilirim? Soruyu bana soran kişiye derim ki:
“Ya arkadaşım, Türkçede ‘b’ ve ‘c’ harfleriyle ne kadar savaşsan, hep bir ‘a’ ve ‘o’ seni yakalar! İşte bu! Arka ünlüler dedikleri şey de, tıpkı hayat gibi.”
Ve o anda herkes gülmeye başlar. Çünkü dilbilgisi, bazen insanları fazlasıyla düşündüren bir şey olabilir, bazen ise sadece gülme konusu!
Arka Ünlülerle İlgili Kısa Diyaloglar
A: “Haa, arka ünlüler mi?”
B: “Evet ya! Türkçede ‘a’, ‘ı’, ‘o’, ‘u’ harflerinin olduğu her şey bir arka ünlü meselesidir!”
A: “Kısa ama öz. Bunu hallettik o zaman.”
B: “Hayır ya! Bunu açıklıyorum işte! Dilin arkasında üretiliyorlar!”
A: “Bence senin kafan arka ünlüler gibi karışmış!”
B: “Beni bırak, senin şu kış saati yüzünden kafan zaten dağılmış!”
Evet, iç sesimle tartıştıktan sonra, arkadaşlarım bana da gülüyorlar ama işin aslı şu: Bazen derin konuları basitleştirmek de, esprili bir şekilde anlatmak da eğlencelidir.
Sonuç: Arka Ünlüler ve Türkçenin İncisi
Arka ünlüler, sadece dilbilgisi terimi değildir; o kadar derin bir konudur ki, gündelik hayatımıza gizli bir şekilde nüfuz ederler. Türkçede her kelimenin bir anlamı, her sesin bir yeri vardır. Arka ünlüler, tıpkı yaşamın karmaşası gibi, dilin arkasında bir yerde ama bizi her zaman etkiler. Evet, bazen bir “ar” harfiyle iş bitiyor, bazen bir “o” sesiyle… Ama sonuçta, her şeyin bir anlamı vardır!
Ve şimdi, arka ünlüler hakkında konuşmak daha da eğlenceli hale geliyor. Gündelik dilde, hayatın gülümseten yanlarında, seslerin dansında hep bir anlam vardır. Aslında işin özü şu: Dil, her yönüyle hepimizin yakından tanıdığı bir arkadaş gibi.
Öyleyse, bir dahaki sefere “Arka ünlüler nelerdir?” diye sorduklarında, sadece gülümse ve “A, I, O, U” diyerek cevabını ver. Çünkü dilin bu arka tarafı, bazen en önemli yönüdür.