Geriye Dönük Validasyon Nedir? Verilerin Hikâyesi
Çocukken Verilerle Tanışmak
Ankara’nın o dar sokaklarında, çocukken ne çok zaman geçirdim. O zamanlar elime alınca anlamını bilmediğim bir şey vardı: istatistik. Hatırlıyorum, okulda öğretmenimiz sınıfa gelir, çeşitli oranlar ve yüzdelerle karşımıza çıkardı. “Bu bir araştırma sonucu” derdi, ama ne araştırması, ne sonuçları tam olarak anlayamazdım. Ama işin içine veriler girmeye başlayınca, o zamanlar pek de farkında olmadığım bir şeyin tohumları atılıyordu. Yıllar sonra, ekonomi okurken, veriyle uğraşmayı sevdiğimi fark ettim. Ancak veri sadece sayılar ve oranlar değildi. Her bir rakamın ardında bir hikâye, bir anlam vardı.
İşte tam da burada, karşımıza çıkan bir kavram var: geriye dönük validasyon.
Geriye Dönük Validasyon Nedir? Bir Ekonomi Öğrencisinin Perspektifinden
Ekonomi okumaya başladığımda, özellikle finansal analizlerde, kullanılan bazı terimleri çok daha fazla duymaya başladım. Geriye dönük validasyon, aslında bu anlamda önemli bir yer tutuyordu. Ama bunu ilk duyduğumda, tam olarak ne anlama geldiğini anlamakta zorlanmıştım.
Bir düşünün, elimizde belirli bir veri seti var. Ancak bu verinin doğruluğunu ölçmek için, geçmişte nasıl bir performans gösterdiğini görmek istiyoruz. Yani, daha önce yapılan tahminlerin ve analizlerin ne kadar isabetli olduğunu test ediyoruz. İşte geriye dönük validasyon dediğimiz şey tam olarak bu! Geçmiş veriler üzerinden, modelin doğru çalışıp çalışmadığını kontrol etmek.
Mesela, bir ekonomi modelinin gelecekteki enflasyonu tahmin ettiğini düşünelim. Eğer bu model geçmişteki verilerle test edilirse, ne kadar doğru sonuç verdiğini görmüş oluruz. Bu süreçte kullanılan veriler, modelin “geriye dönük” doğruluğunu test etmeye yardımcı olur.
İş Hayatımda Geriye Dönük Validasyon
Bir gün, iş yerinde bir analist olarak çalışmaya başladım. Çok geçmeden, her şeyin geriye dönük validasyonla ilişkilendirilebileceğini fark ettim. Bir projenin geleceğe dair tahminlerini yaparken, bu tahminlerin geçmişteki verilerle nasıl tutarlı olduğunu görmek gerekiyordu. İşte o anda, geriye dönük validasyon kavramı kafamda şekillenmeye başladı.
Mesela, bir şirketin satış verileri üzerine yapılan bir tahmin var. Satışlar bir yıl boyunca düşüş gösterdi, ve yöneticilerimiz bir tahmin yapmaya çalıştı: Bu yıl sonunda satışlar tekrar artacak mı? O zaman biz, bir tür geriye dönük validasyon yapıyoruz. Önceki yılların satış verileriyle aynı tahminleri test ederiz, ve bu tahminlerin ne kadar doğru olduğunu ölçeriz. Eğer geçmişteki model doğruysa, belki de bu yılki tahmin de doğru olabilir. Ama eğer geçmişteki sonuçlar farklıysa, bu sefer modelin üzerine düşünmek gerekir.
Geriye Dönük Validasyonun Gücü
Verilerle ne kadar çok zaman geçirirseniz, o kadar çok detay fark edersiniz. Şirketlerde yaptığım analizlerde, geçmiş verilere dayalı olarak yapılan tahminlerin ne kadar güvenilir olduğunu görmek bazen şaşırtıcı olabiliyor. Geçmişte doğru tahminler yapan modeller, şu anki verilere dayanarak da oldukça tutarlı sonuçlar verebiliyor. Ancak, her model geçmişteki verilerle doğrulansa bile, gelecekteki koşullar değişebilir. İşte bu noktada geriye dönük validasyon sadece geçmişin değil, geleceğin de test edilmesi için önemli bir araç haline geliyor.
Bir başka örnek vereyim: Diyelim ki Ankara’da bir şirketin aylık gelir gider analizini yapıyorsunuz. Geçmişteki verilerle yapılan tahminlerin doğruluğunu görmek için, her ayın sonunda bu tahminleri karşılaştırırız. Bu, hem geçmişin bir yansımasıdır hem de gelecekteki stratejilerin yönünü tayin etmek için oldukça önemli bir adımdır.
İnsan Hikâyeleri ve Geriye Dönük Validasyon
Sadece şirketlerde değil, günlük yaşamda da geriye dönük validasyonu görmek mümkün. Geçenlerde arkadaşım Ahmet’le bir kahve içiyorduk, bana iş hayatındaki zorluklarından bahsediyordu. Özellikle kariyerinin başındaki yanlış seçimlerden, yaptığı hatalardan konuştu. Ancak, o an fark ettim ki; Ahmet de aslında geçmişe dönüp yaptığı seçimleri değerlendirerek bugün daha doğru kararlar alıyordu. Bu, bir tür geriye dönük validasyon örneğiydi. Ahmet, geçmişteki deneyimlerini test ederek, bugünkü kararlarını güçlendiriyordu.
Geriye dönük validasyon sadece şirketlerin ya da ekonominin değil, hayatımızın her alanının bir parçası. Geçmişte yaptığımız hatalardan ders çıkarıp, geleceği daha doğru bir şekilde şekillendirmek, aslında hepimizin yaşadığı bir süreç. Biz insanlar, verileri hissetmesek de, çoğu zaman bilinçli veya bilinçsiz olarak bu tür bir validasyonu yapıyoruz.
Sonuç Olarak
Verilerle uğraşmayı seven bir genç olarak, geriye dönük validasyonun ne kadar önemli olduğunu anlamak beni hiç şaşırtmadı. Ekonomi ve iş dünyasında, her tahminin ve her modelin doğruluğunu geçmiş verilerle test etmek, en doğru sonuçlara ulaşmanın temel yollarından biri. Ancak bu, sadece bir iş dünyası olgusu değil. Hayatımızın her alanında geriye dönük validasyon yaparak, geçmişteki hatalarımızdan öğreniyor ve geleceği daha sağlıklı adımlarla şekillendiriyoruz.
Ankara’nın o sessiz sokaklarında, çocukluk hatıralarımı düşünürken, verilerle tanışmamın aslında hayatın her alanına dokunan bir yolculuk olduğunu fark ettim. Geriye dönük validasyon, sadece sayılarla değil, hayatın kendisiyle ilgili bir anlam taşıyor. Geçmiş, bize bir rehber olabilir, önemli olan o rehberden ne kadar ders aldığımızı anlamak.