Kategori: Makaleler

Keş Peyniri Nasıl Yenir? Bir Mühendis ve Bir İnsan Arasındaki Tartışma Konya’nın sıcak yaz akşamlarında, peynirin kendine has kokusu havayı sarar. Bu, özellikle Keş peyniri söz konusu olduğunda geçerlidir. Keş peyniri, tadıyla ve dokusuyla kendine has bir lezzet sunar, fakat onu en iyi şekilde nasıl tüketeceğimize dair farklı bakış açıları vardır. Benim gibi bir mühendis ve sosyal bilimlere meraklı birinin içinde her zaman iki ses vardır: Birisi analitik bakış açısıyla, diğeri ise insani duygusal bakış açısıyla… Gelin, Keş peyniri nasıl yenir sorusuna hem bilimsel hem de duygusal bir bakışla yaklaşalım. Keş Peyniri: Farklı Tüketim Yöntemleri Keş peyniri, çoğunlukla koyun sütünden…

Etik Yargı Nedir? Herkesin Farklı Bir Etik Yargısı Olabilir Mi? Çocukken, evdeki akşam yemeklerinde annemle babam arasında sık sık tartışmalar olurdu. Genelde çok küçük konular üzerineydi: “Şu kadar tatlı yese mi?”, “Bugün saat kaçta çıkmalı?”… Ama bazen, ciddi bir mesele de gündeme gelirdi. Bir gün, bizim mahalledeki bir çocuğun hırsızlık yaptığına dair duyum alındı. Annem, “Kimseye haksız yere suç atılamaz” derken, babam “O çocuğun bir cezası olmalı, yoksa başkalarına da örnek olur” diye eklemişti. İşte, o günlerde annemin ve babamın farklı bakış açılarıyla tanıştım. Ne kadar büyümüş olsam da, bu türden meselelerde hala kafam karışır. O zamanlar fark etmemiştim belki,…

Cari Oran Formülü Nedir? Bir Genç Yetişkinin Finansal Yolculuğu O Anki Huzursuzluk Kayseri’nin soğuk akşamlarından birinde, odamın köşesinde eski defterimle baş başa kalmıştım. Kitaplardan okuduğum ama bir türlü içime sindiremediğim birçok konu vardı. O gün, finans dersindeki bir soruyla boğuşuyordum: “Cari oran formülü nedir?” Bu soru, hayatımda karşılaştığım en karmaşık sorulardan birine benziyordu. Ne kadar basit gibi görünse de, bir türlü doğru cevabı bulamıyordum. Okulun o karanlık köşesinde, masamın üzerindeki kitaplara göz attım. O an hayatımda bir şeylerin eksik olduğunu hissettim. Başarı, matematik, sayılar… Hep bir hedef vardı ama hiçbir şey kolayca çözülmüyordu. İçimdeki o heyecan ve aynı zamanda hayal…

Asabi Kişilik Ne Demek? Toplumsal Cinsiyet ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir Bakış İstanbul’da yaşıyor ve sivil toplumda çalışıyorsanız, hayatın her anı aslında bir gözlem fırsatıdır. Toplu taşımalarda, sokaklarda, ofiste ya da bir kafede – aslında her yerde – insanların davranışları, bir toplumu anlamanın anahtarlarını barındırır. Bir süredir sıkça duyduğum ve aslında farkına vardığım bir şey var: Asabi kişilik ne demek? Asabi olmak, öfke ve sabırsızlıkla ilişkilendirilse de, toplumda farklı gruplar için çok farklı anlamlar taşıyan bir kavram. Ve işin içine toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet girince, aslında asabi kişiliğin anlamı daha da derinleşiyor. Asabi Kişilik Nedir? Ve Neden Hep…

Venedik’e Kim Kapitülasyon Verdi? Venedik, tarih boyunca birçok kültürün ve gücün kesişim noktası olmuş, etkileyici bir şehir. Haliyle bu şehirle ilgili çokça tarihî olay yaşandı, ve bunlardan biri de, Venedik’e kapitülasyon verilmesi meselesi. Kapitülasyonlar, özellikle Osmanlı İmparatorluğu’nun egemen olduğu dönemde, büyük bir diplomatik kavram haline geldi. Venedik’e kim kapitülasyon verdi, bu soruyu daha derinlemesine inceleyerek, hem küresel hem de yerel açıdan bu olayın nasıl şekillendiğini anlamaya çalışacağım. Ayrıca, günümüzdeki benzer durumların nasıl algılandığına da biraz değinmek istiyorum. Kapitülasyon Nedir? Öncelikle, “kapitülasyon” kelimesinin ne anlama geldiğini netleştirelim. Kapitülasyon, aslında bir ülkenin başka bir ülkenin vatandaşlarına belirli ayrıcalıklar tanıması demek. Bu ayrıcalıklar,…

Peygamberimize İlk Vahiyden Sonra Hangi Sureler İndirilmiştir? Felsefi Bir Perspektif Bir insan, ne zaman bir “gerçek” ile karşılaştığını ve nasıl anlamaya başladığını sorgulamaya başlar? Gerçeklik dediğimiz şey, bizlere en temel seviyede nasıl aktarılır? Bu sorular, felsefi düşüncenin anahtarlarını oluşturur: Etik, epistemoloji ve ontoloji. Gerçeklik, bilgi ve değerler üzerine düşünmek, insanın varlık ve anlam arayışındaki temel sorunlardır. Bu yazıda, İslam peygamberi Muhammed’e ilk vahiyden sonra indirilen sureleri, bu üç felsefi perspektiften ele alarak hem kutsal metinler hem de insan aklının karşılaştığı büyük soruları keşfedeceğiz. İlk vahiy, insanlık tarihindeki en büyük dönüşüm noktalarından birisidir. Ancak bu vahiy, ne şekilde “bilgi” olarak kabul…

Mukteza Nedir Hukuk? Hukuk sistemlerinde yer alan terimler bazen kulağa yabancı gelir. Bunlardan biri de “mukteza”dır. Bu kelime, çoğumuzun günlük yaşamında pek karşılaştığı bir terim olmasa da, hukuki metinlerde ve tartışmalarda sıkça yer alır. “Mukteza nedir?” sorusuna, hukukçuların ve öğrencilerinin verdiği cevaplar genelde standart bir tanımla sınırlı kalırken, benim görüşüm farklı. Çünkü mukteza, hukuk sisteminin sıkıcı metinlerinin derinliklerinde saklı bir anlam taşır. Ve evet, bu anlam bazen bizi oldukça rahatsız edebilir. Şimdi, bu kavramı biraz daha yakından inceleyelim. Muktezanın Tanımı: Karar Verme Kriteri mi? Yoksa Hukukun Yapbozu mu? Mukteza, genel olarak bir olayın ya da durumun çözümü için bir hukukçunun…

Kara Nedir Coğrafya? Kara, coğrafyanın en temel öğelerinden biridir. Ancak, “kara” denildiğinde aklımıza sadece toprağın, çöllerin ya da ormanların gelmesinin ötesinde, daha derin anlamlar ve farklı bakış açıları da yatıyor. Konya’da yaşıyorum; burada kara, buğday tarlaları ve geniş düzlüklerle neredeyse özdeşleşmişken, kara kavramı bana hem bilimsel hem de insani bir yönüyle farklı sorular sorduruyor. İçimde bir mühendis olarak “Teknik olarak kara nedir?” diye sorarken, bir sosyal bilimci olarak da “Kara insanın yaşamını nasıl etkiler?” diye düşünüyorum. Peki, kara nedir coğrafyada? Hem fiziksel hem de kültürel açıdan bu soruyu irdeleyelim. Kara Nedir? Teknik Bir Yaklaşım İçimdeki mühendis şöyle diyor: “Kara, Dünya’nın…

Dağlama Yaptırmak Nedir? Farklı Yaklaşımlarla İnceleme Dağlama Yaptırmak: Mühendislik Perspektifi Konya’nın soğuk sabahlarından birinde, her zamanki gibi iş yerinde otururken kafamda bir soru beliriverdi: “Dağlama yaptırmak nedir?” Bu soruyu her gün farklı şekillerde düşünüyor, sosyal hayatta, işte ya da çevremde çeşitli örneklerini gözlemliyorum. Ama her şeyin mantıklı bir açıklaması olduğu gibi, bu da mantıkla çözülmeli, değil mi? İçimdeki mühendis böyle diyor: “Bu işin matematiği ve işlevsel bir tarafı olmalı.” Dağlama yaptırmak, halk arasında genellikle bir kişinin yaptığı işin ya da hayatındaki durumunun abartılması, yükseltilmesi anlamında kullanılır. Mühendislik perspektifinden bakıldığında, bu aslında bir tür “optimizasyon” gibi görülebilir. Örneğin, bir ürünün tanıtımında…

Ohm Nasıl Bulunur? Toplumsal Yapıların ve Bireylerin Etkileşimi Üzerine Sosyolojik Bir Bakış Toplumsal Yapılar ve Bireylerin Etkileşimini Anlamaya Çalışan Bir Araştırmacının Girişi Bir toplumda bireylerin nasıl davrandığını, birbirleriyle nasıl etkileşime girdiklerini ve bu etkileşimlerin toplumsal yapıyı nasıl şekillendirdiğini anlamaya çalışırken, bazen toplumsal normların, cinsiyet rollerinin ve kültürel pratiklerin insanlar üzerindeki etkisini sorgulamak gerekir. Birçok sosyolojik gözlemde olduğu gibi, bu sorular zaman zaman oldukça karmaşık ve katmanlıdır. Ancak, günlük yaşamda karşılaştığımız basit bir kavram, belki de toplumsal yapıları daha iyi anlamamıza yardımcı olabilir: Ohm yasası. Evet, doğru duydunuz. Ohm yasası, elektriksel bir kavram gibi görünebilir; ancak onu bir metafor olarak kullanarak,…